تالاب چيست ؟

اصطلاح تالاب براي مردم مختلف،معاني متفاوتي دارد.درحقيقت نزديك به 50 تعريف از تالاب امروزه مورد استفاده قرارمي گيرد.اين تعارف را مي توان دردو گروه اصلي قرار داد:

گروه اول تعايف باز و گسترده

گروه دوم تعاريف بسته و محدود

 درتعاريف بازاينطورآمده است:تالاب به مناطق مردابي، آبگير، آبي به صورت طبيعي يا مصنوعي، دايـم يا موقت با آب ساكن يا جاري شيرين، لب شوريا شورمشتمل برآن دسته از آبهاي دريايي كه عمق آب دركشند پايين تراز6مترتجاوزنكند.اين تعريف كفه هاي صخره اي، بسترهاي علفي دريايي درمناطق ساحلي،كفه هاي گلي رودخانه ها،آبهاي شيرين،باتلاقهاي جنگلي،درياچه ها،مردابها ودرياچه هاي شوررا دربرمي گيرد.

اما درتعريف بسته ومحدود تالابها بعنوان اكوتون تلقي مي شوند. اكوتون ها مناطق گذرگاهي بين دو يا چند جامعه متمايزيا محيط زيست آبي و خشكي به شمارمي آيند كه غرقابي شدن خاك باعث بوجود آمدن پوشش گياهي ويژه اي مي شود.

تالابها؛ زيستگاههايي پيچيده و حياتي

بر خلاف رشد وآگاهي مردم وكشورها نسبت به اهميت محيط هاي طبيعي به ويژه تالابها هنوز درك واقعي ازاهميت، كاركرد واهميت اين زيستگاههاي حياتي و متنوع بسيارپايين است. تالابها را مي توان شاهكارخلقت به شمارآورد. به جرأت مي توان گفت درمجموعه چهره هاي محيط طبيعي زمين كمترزيستگاهي مي توان تا بدين پايه با اهميت پيدا كرد كه تا بدين حد در مورد آنها غفلت شده باشد. در واقع مي توان تالابها را ازجمله نظام هاي حيات بخشي به حساب آورد كه مطلقا جايگزين ندارند. تالابها مفيد ترين ودرعين حال بدبيارترين اكو سيستم هاي طبيعيت بشمارآورد. هيچيك ازاكوسيستمهاي جهان به اندازه تالابها صدمات ناشي از كوته انديشي بشروتمايلات خودخواهانه انسان محوري را تجربه نكرده اند. درواقع بشربا نابودي تالابها سطح پايين معرفت ودانش خود را درابعاد علمي،اقتصادي و اجتماعي ، فرهنگي نشان داده است و متأسفانه هنوزروند تخريب اين سيستمهاي طبيعي بي همتا كه دهها كاركرد متفاوت و موزون را يكجا در خود دارند متوقف نشده است. تا دسامبر 1990 تعداد تالابهاي ثبت شده با اهميت بين المللي به 770 تالاب رسيده است و تعداد اعضاي كنوانسيون رامسر به 91 كشور ارتقاء يافته است. اين روند روبه رشد اگرچه اميدواركننده است ولي همزمان و به موازات آشكارشدن اهميت اين زيستگاهها موج تخريب آنها درچهارگوشه جهان هنوز آنطور كه لازم است فرو ننشسته است. در ششمين كنفرانس كنوانسيون رامسردر بريسبن كشور استراليا برگزار شد تعداد تالابهاي ثبت شده به 800 نونه و گستره اي به وسعت 3 ميليون هكتار رسيد. اين تالابها معرف بهترين نمونه هاي تالابي جهان و باز نماي تالابهاي شاخص كشورهاي عضو بشمارمي روند. كشوراستراليا نخستين ميزبان كشورهاي متعاهد كنوانسيون رامسر در سال 1974 بوده است. نخستين همايش كشورها براي امضاي معاهده حفظ و حمايت از تالابهاي با اهميت جهاني درسال 1972 در شهررامسرايران برگزارگرديد و بدين ترتيب كنوانسيون رامسرپا به عرصه وجود نهاد. كشورايران بعنوان زادگاه اين معاهده آنچنان كه شايسته است در حفظ و حمايت ازاين پديده هاي شكننده تلاشي درخوربدعت گذارانجام نداده است. به نظرمي رسد همه كشورها از نظرپيشينه فرهنگي داراي ضعفهاي كم و بيش يكساني هستند. درتمام طول تاريخ انسان، تالابها بعنوان نامناسب، بد،بي فايده،مضر و بستري براي زندگي وحوش و مأمني براي حشرات ناقل بيماريها شناخته مي شدند؛ اراضي غير قابل مهاري كه هميشه تصويرآن با نماد كروكديل آراسته گردد يا تصويري از باتلاق كه هر كس در آن پا بگذرد در كام مرگ فرو مي رود. انگيزه اي جزستيزدايمي انسان برعليه آن به وجود نمي آورد. به همين دليل رابطه انسان با تالابها هميشه خصمانه ودرجهت تخريب آن بوده است. به طوري كه مهار تالابها و تبديل آنها به گستره هاي قابل كشت و كاريا حتي تبديل آن به اراضي بايرورها شده ازموفقيتهاي جامعه انساني تلقي مي شد. درهمه اين سالها بدون استثنا در تمام كشورها هرگونه كاربري زمين تالابي براي استفاه هاي ممكن نظير كشاورزي، آبزي پروري، زهكشي و خشكاندن تالابها براي توسعه اراضي زراعي يا تحصيل زمين براي توسعه صنعت نه تنها مجار تلقي مي شد. بلكه بعنوان اصلاح و بهبود به حساب مي آمد. بايد اعتراف كرد كه اين فنون تنها زماني مي توانند قابل دفاع باشند كه كاربردي بجا،منطقي وحساب شده داشته باشند. تبديل تالابها به ساير كاربريها زماني موجه است كه دستاوردي بيش ازفوايد چند جانبه موجوديت تالابها را دربرداشته باشد. درحالي كه بدون ارزيابي ومقابله كاريها با يكديگر ازجنبه هاي مختلف نظيرمقابله سود و هزينه،پيش بيني پيامدهاي احتمالي وهزينه هاي جبران اثرات وفرصتهاي ازدست رفته،زهكشي و خشكاندن تالابها درنهايت چيزي جزتخريب، ساده سازي و يكنواخت سازي پيچيدگي هاي طبيعت نيست.

تالابها بعنوان اكوسيستمهاي حاصلخيزوغني ومنحصربه فردمي توانند دربرنامه هاي راهبردي اقتصادي،اجتماعي نقش تعيين كننده داشته باشد. اين مفهوم در تقابل و تضاد با تصور سنتي و مرسوم از آنها قرار دارد. تصور رايج از تالابها هنوز هم آنها را اراضي خيس يا آبي با حاشيه هاي لجني و دور از دسترس و كانوني براي نشو و نماي حشرات و شيوع بيماري هايي نظير مالاريا مي داند كه اغلب با واژه هاي مرداب و يا باتلاق تعريف مي شود. بديهي است آگاهي هاي علمي ازتالابها ازنظرمكانيسم هاي دروني كاركردهاي غيرملموس يا آشكارفقط درسطح بوروكراتيك ارتقاء يافته و درسطوح عام و خاص يعني مردم و تصميم گيران هنوزهم تصميم سنتي چيره است. كه به همين دليل رهايي ازدست اين اراضي ازطريق زهكشي و تبديل آنها به اراضي زراعي نه تنها نخسين هدف جوامع روستايي و نهادهاي دولتي است بلكه درالگوهاي رايج توسعه اقتصادي و تصميم گيران سياسي بعنوان نوعي توسعه تلقي مي شود. روندي كه تا به امروز ادامه داشته و تأثيرات مفاهيم جديد حفاظت نظيرتنوع زيستي و توسعه پايداركمتر توانسته اند رويكردهاي سنتي را تغيير دهند. نابودي تالابها مختص كشورهاي درحال توسعه نيست و دركشورهاي صنعتي نيز گسترش كشاورزي با اتكا به نابودي تالابها صورت پذيرفته است. از اين نظر هر دو گروه ازكشورهاي توسعه يافته ودرحال توسعه جهان داراي ويژگي مشتركي هستند. آمريكا با 87 ميليون هكتارازتالابهاي خود را اززمان استعمارتاكنون از دست داده است و بقيه تالابهاي باقيمانده نيزبه شدت درمعرض پيامدهاي توسعه صنعتي قراردارند. در حالي كه قانون آب پاك آمريكا امروزه ناظر برلايروبي، خاكريزي و پركردن تالابها است و ضرورت سازماندهي آنها را مد نظرقرارداده است. ولي به نظرميرسد براي جبران فرصت هاي از دست رفته كمي ديرشده است. درابتكارات جديد تدوين قوانين در بخشي از اصل امنيت غذايي، سال 1985 زهكشي تالابها محدود شده و مورد حمايت دولتها قرارندارند.هرگونه مساعدت دولتي براي تبديل تالابها برخلاف سالهاي گذشته محدود شده است. فعاليت هاي سازمان هايي نظير WWF،   IUCN، IWRB و بويژه سازمانهاي NGO در ارتقاي سطح آگاهي مردم و كشورها براي اقدامات هماهنگ جهاني براي حفاظت و مديريت آخرين بازمانده تالابها در سالهاي اخير بسيار مؤثر بوده است.   

محمد حسین قدوسی عضو جمعیت کویر سبز  

قابل توجه دوستداران محيط زيست اينكه :

جمعيت كوير سبز كاشان در پي قراردادي كه با اداره منابع طبيعي منعقد نموده است در تاريخ 19 و 26 آبان ماه سال جاري به اتفاق اعضاي خود در بوته و بزرپاشي در منطقه اوبار روبروي سد شيخ بهايي نرسيده به قهرود شركت كرده كه تا به حال 60 هكتار از اراضي منابع طبيعي به وسيله بزر اسپرسي و كما كاشته شده كه در آينده نزديك 140 هكتار ديگر نيز زير پوشش گون و آبروپايرون و بادام كوهي قرار خواهد گرفت.

لازم به ذكر است: اين منطقه تحت نظارت است و چراي دام در اين منطقه ممنوع است .

منتظر خبرهاي جديد در اين زمينه باشيد .

روابط عمومي جمعيت كوير سبز

انتخابات هیئت مدیره 3 استان اصفهان، مرکزی و کهکلویه و بویراحمد برگزار شد .

در این مراسم که با حضور دکتر وهابی مدیر کل سازمان محیط زیست استان اصفهان، دکتر محمدی دبیر منطقه مرکزی، خانم اسکندری نماینده استانداری، و آقای ربانی به عنوان نماینده سمن ها و ناظر بر انتخابات هیئت مدیره در سالن اجتماعات اداره کل سازمان محیط زیست استان اصفهان برگزار شد.

در ابتدای جلسه آقای قادریان منشی جلسه با عرض خیر مقدم به حضار در جلسه و تشکر از آنها برای حضورشان به بیان گزارشی از سیر دعوت از سمن های زیست محیطی استان ها که تعداد آنها به 28 می رسد پرداخت و گفت: طبق لیستی که به ما ارائه کردند، ما اقدام به دعوت کردیم و تلاش کردیم که برای حضور در جلسه همه اطلاع داشته باشند تا حق کسی ضایع نشود. و هرگونه اعتراض از این دست قابل قبول نیست. وی با یاد آوری قوانین و مقررات انتخابات شبکه به همه اطمینان داد که انتخابات کاملا قانونی است. وی در پایان از آقای دکتر وهابی برای سخنرانی دعوت کرد تا برای نمایندگان سمن های استان ها سخنانی را ایراد فرمایند.

 آقای دکتر وهابی در ابتدای سخنان خود روند روبه رشد تخریب محیط زیست را یادآور شد و گفت: ما امروز با تخریب ابعاد و جنبه های مختلف محیط زیست روبرو هستیم و باید تمام تلاش خود را برای بهبود وضعیت موجود به کار بندیم.

در ادامه از آقای دکتر محمدی دبیر منطقه مرکزی برای سخنرانی دعوت شد. وی در سخنرانی خود با تشریح فعالیت های شبکه و نقش پررنگ آن در پی گیری مشکلات زیست محیطی استان ها تأکید کرد و گفت: ما برای داشتن محیطی سبز و زیبا به ریشه یابی مشکلات زیست محیطی و ارائه راهکار علمی و راهبردی آن نیاز داریم. وی با تشکر از هیئت مدیره قبلی اظهار امیدواری کرد که ما شاهد جهانی با محبط زیستی سالم و هوایی پاک باشیم.

در ادامه مراسم آقای قادریان از نمایندگان سمن های استان ها که قصد نامزدی در انتخابات را دارند دعوت کرد که ضمن ثبت نام به معرفی خود و اهدافشان بپردازند.

در ادامه مراسم ، رای گیری انجام شد که پنج نفر ازاعضای هیئت مدیره و سه عضو علی البدل و یک نفر بازرس به مدت 2 سال انتخاب شدند.

آرای بدست آمده بشرح ذیل می باشد :

1-    آقای حسنعلی خانبانزاده       12 رای ( جمعیت کویر سبز کاشان )

2-    خانم خوشه عظیم پور         12 رای (جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست اصفهان )

3-     آقای نعت الله اسدی            11 رای ( جمعیت سبز آوران سمیرم )

4-    خانم شهناز مشفق ضرغام    10رای ( جمعیت طبیت یاران اصفهان )

5-    آقای حمید فروغی              9 رای ( جمعیت نوید آوران طبیعت اصفهان )

و آرای اعضای علی البدل به این شرح است :

1-    آقای دکتر مهدی میر لوحی  9 رای

2-    خانم لیلا نورزی              7  رای

3-    آقای مهدی کریم پور         5  رای

و آقای مجید شمس با 9 رای به عنوان بازرس انتخاب شد .

شایان ذکر است از 23 سمن شرکت کننده فقط 16 سمن می توانستند در انتخابات و رای گیری طبق اساسنامه شرکت داشته باشند.

در پایان آقای دکتر وهابی از همه خواست تا ضمن حفظ وحدت به مشکلات زیست محیطی بیشتر توجه کنند و برای هیئت مدیره جدید آرزوی موفقیت کرد.

آقای قادریان با اعلام ختم جلسه از همه برای گرفتن عکس یادگاری دعوت کرد.

واژه نامه

• توسعه :به معنی تعالی انسانها و پیشرفت به سوی رفاه وبرخورداری بیشتر از مواهب حیات وارتقاشاخص هایی چون سطح اموزش وسواد بهداشت و از بین رفتن فقر است.

• توسعه پایدار : پیشرفت وتوسعه ای که نیازهای نسل فعلی را براورده می سازد بدون انکه حق و توان نسل اتی را در براوردن نیازهایشان از محیط زیست و منابع طبیعی به مخاطره اندازد.

• اکولوزی ecology  :دانشی است که وابستگی وارتباط دو طرفه بین موجودات زنده (انسان و حیوان وگیاه)را با یکدیگر و با محیط غیر زنده و بی جان (اب وخاک وهوا) بررسی می کند.
• محیط زیستenvironment: چیزی که ما وسایر موجودات زنده را احاطه کرده است. در روستا ها محیط بیشتر از نوع طبیعی یا نیمه طبیعی است و در شهر ها محیط انسان ساخت را شامل می شود.

• اتمسفر (جو) : لایه هوایی است که بالای کره زمین وجود دارد واز گاز های مختلفی تشکیل شده است.

• اکوسیستمecosystem:یک واحد ویا یک مجموعه پویا شامل:هوا اب و خاک وجانداران( حتی مو جودات ذره بینی)  است. چرخه غذا و انرزی در اکو سیستم به گونه ای است که همه اجزای ان به هم مرتبط است.(مانند جزیره مرجانی ویا جنگل بارانی)  

• بیوسفر biosphere:زیست کره یا کره حیاتی به ان بخش یا لایه از کره زمین گفته می شود که در ان زندگی وجود دارد.این لایه محل زندگی انسان وسایر موجودات زنده مثل پرندگان ماهیان ویا موجودات خاکزی است و تا عمقی از زمین که ریشه درختان نفوذ میکند ادامه دارد.

• پدوسفر: خاک کره یا کره خاکی به پوشش خاکی کره زمین گفته می شود که در ان اب وهوا وموجودات زنده وجود دارند وگیاه که رکن اولیه تامین غذای بشر است به ان وابسته است.

• هیدروسفر: مجموعه تمامی ابهای موجود در سطح و زیر زمین را گویند که به اشکال مختلف مثل دریا چشمه و سفره های زیر زمینی وجود دارد.

•  الودگیpollution:هر دگرگونی که کار یک اکوسیستم را مختل یا یابه اجزا تشکیل دهنده ان صدمه وارد سازد الودگی نام دارد.

• انرزیenergy:توانایی انجام کار یعنی نیروی نهفته در گرما نور و حرکت را انرزی می گویند.برای انجام هر کاری نیازمند انرزی هستیم انرزی نیز از سوزاندن سوخت ها تولید می شود: غذا برای ادمی نفت برای ماشین برق (که از زغال سنگ گاز نفت نورافتاب باد وغیره تولید می شود.)انرزی برای به کار انداختن هر وسیله ای به مصرف می رسد.

• حفظ وذخیره انرزی (صرفه جویی در مصرف انرزی) energy conservation:صرفه جویی در استفاده از هر چیزی که برای کار کردن به انرزی نیاز دارد.ساده ترین راه برای صرفه جویی در انرزی خاموش کردن چراغهایی است که به نور انها نیازی نیست.

• بازدهی انرزیenergy efficiency:برای به دست اوردن بازدهی بهتر انرزی می بایست ساختمانها وتجهیزات(کارخانه ها خودرو ها خانه ها و چراغهای روشنایی) به گونه ای طراحی شوند که در برابر انرزی مصرفی کار بیشتری برای ما انجام دهند.

• انرزی تجدید پذیرrenewable energy:انرزی هایی هستند که از منابع تمام نشدنی به دست می ایند زیرا این انرزی ها با استفاده از نور خورشید نیروی باد امواج دریا واب یا حتی گرمای درون زمین (زئو ترمال یا انرزی زمین گرمایی)تولید می شود.

• منابع تجدید ناپذیرnon-renewable resource:منبعی است که پس از به مصرف رسیدن نمی تواند از نو جای خالی خود را پر کند.چنانچه منابع زیستی (علفها درختان یا ماهی ها )را منابع تجدید پذیر بنامیم سوخت های فسیلی و ذخایر معدنی منابع تجدید ناپذیر هستند.

• سوخت های فسیلیfossil fuels:زغال سنگ نفت وگاز را سوخت فسیلی می نامند.میلیون ها سال قبل هنگامی که رسوبات بقایای گیاهان و جانوران را پوشاند و انها را تحت تاثیر فشار و حرارت زیاد خود قرار داد این بقایا تجزیه شده و تبدیل به سوخت فسیلی شدند.چون فرایند این تبدیل بسیار طولانی بوده است در نتیجه سوختهای فسیلی را اساسا تجدید ناپذیر میدانند. 

• لایه ازونozone layer:قشری از  (O₃)  20 تا 50 کیلو متر بالاتر از سطح زمین قرار دارد واز موجودات زنده در برابر تابش بیش از حد اشعه فرا بنفش خورشید محافظت می کند.(مولکول های ازن در سطح زمین بر اثر واکنش بین گازهای پالایشگاهها ونیروگاهها ودود خودرو ها با اکسیزن تولید میشود که این ازن سطحی  برای انسان وسایر موجودات زنده خطرناک است.)

• اثر گلخانه ایgreenhouse effect:گاز های موجود در جو زمین بخصوص گاز دی اکسید کربن گرمای خورشید را جذب کرده وباعث گرم شدن جو می شود.امروزه افزایش مقدار گازهای دی اکسید کربن متان اکسیدهای ازت و کلروفلوروکربن ها باعث بروز نگرانی هایی در روند روبه افزایش گرمای زمین شده است.

• کلروفلوروکربن ها  (CFC_s) chlorofluorocarbons:بیشترین تخریب لایه ازن توسط این ترکیبات شیمیاییصورت میگیرد. سی اف سی هابه عنوان گاز های بی اثر در اسپری ها(افشانه ها)سیستمهای خنک کننده مانند یخچالها کولرهای گازی ودرساخت بعضی لوازم بسته بندی مثل شانه های تخم مرغ غیر مقوایی و استایروم(جعبه های جدید همبرگر )  استفاده میشوند.سی اف سی ها بسیار پایدارندومی توانند تا150 سال باقی بمانند.و تجزیه یک مولکول CFC  در جو حدود 100هزار مولکول ازO₃ را نابود میکند.

• باران اسیدیacid rain:بارانی که مواد شیمیایی را از هوا جذب کرده باشد.این مواد شامل دی اکسید گوگرد واکسید ازت است که از سوختهای فسیلی تولید میشوند.باران مه وابرهای اسیدی موجب بروز اسیب های جدی به دریاچه ها ودرختان وساختمانها میشوند.

• جنگل بارانیrainforest:جنگلهای متراکمی که در مناطق گرمسیری پر باران یافت میشوند.این جنگل ها از ارزشمندترین ذخایر جهان هستند واغلب در خاکهایی که از نظر مواد معدنی فقیر است رشد میکنند.اگر این جنگلها تخریب شوند زمین باقی مانده از انها به بیابان تبدیل میشود.

• جنگل زداییdeforestation:صاف کردن ونابود کردن که در اثر قطع وسوزاندن درختان و یا چرای بیش از حد حاصل میشود.این خطر بسیار جدی است.

• بازیافتrecycling:با تجزیه وتبدیل زباله ها (مانند شیشه فلزات پلاستیک کاغذباطله ) می توان چیزهای دیگری ساخت.

• زباله های دور ریختنیwaste disposal: در بهترین حالت زباله بازیافت میشود یاتاحدممکن چند بار استفاده می شود .ولی در موارد بسیاری زباله ها را در گودالهایی که در زمین حفر شده است دفن میکنند یا میسوزانند(خاکسترسازی) یادر دریا میریزند!!!

• چند بار مصرفreusable:بعضی از بسته بندی ها مانند بطری شیر قبل از انکه بازیافت شوند یا سوزانده شوند ویا براحتی دورریخته شوند بدفعات میتوانند مورد استفاده قرارگیرند.

• قابل تجزیه زیستیbiodegradable:ماده ای که باکتری ها ودیگر موجودات تجزیه گر بتوانند ان را به واحدهای ساده تر تبدیل کنند.

• کشاورزی طبیعی organic farming:کشاورزی یعنی رابطه سالم وصحیح خاک با محیط زیست.کشاورزی طبیعی از کودها و مخلوط های مقوی گیاهی ومبارزه طبیعی با افات بهره می برد و اسیب کمتری به محیط زیست میرساند. این روش بسیار بهتر از روشهایی است که در انها از کودها وافت کش های شیمیایی استفاده میشود.

• دامداری سنتیfree-range:دامها در دامداری سنتی نسبت به دامداری صنعتی در شرایط بهتری پرورش می یابند ودر محیط باز تری تغذیه میشوند.

• جهان سوم third world:اصطلاحی که برای بیان وضعیت کشورهای فقیرتر به کار میرود.ماننداغلب کشورهای افریقایی امریکای جنوبی واسیا.